Afscheid nemen als alleengeboren tweeling: waarom loslaten zo moeilijk kan zijn

Over vasthouden, loslaten en de ruimte die ontstaat voor jouw eigen leven

Over een paar dagen nemen wij weer afscheid van onze dochter. Na drie weken hier bij ons in Frankrijk gaat zij terug naar Nederland. Terug naar haar eigen huis, haar eigen bezigheden en vooral haar eigen leven. En natuurlijk is dat goed. Ik gun haar haar eigen leven met alles wat daarbij hoort maar tegelijkertijd weet ik nu al dat het huis de eerste dagen anders zal voelen. Stiller. Een stoel die ineens weer leeg is, niet meer even samen waat drinken of vragen wat we vanavond zullen eten.

Afscheid nemen blijft een bijzonder fenomeen. Je kunt blij zijn voor iemand én iemand missen. Je kunt weten dat iets goed is en tegelijkertijd verdriet voelen omdat het voorbij is. Die twee gevoelens hoeven elkaar helemaal niet uit te sluiten. Afscheid nemen als alleengeboren tweeling kan daardoor behoorlijk ingewikkeld zijn. Een afscheid dat voor een ander misschien gewoon verdrietig of jammer is, kan bij jou veel meer in beweging zetten. En dat komt dan niet alleen omdat iemand weggaat maar veel meer omdat afscheid iets ouds kan aanraken.

Waarom afscheid nemen als alleengeboren tweeling zo lastig kan zijn

Als alleengeboren tweeling begon jouw leven ooit samen. Er was een ander naast je en die ander verdween en dat verlies vond zo vroeg plaats dat je er geen bewuste herinnering aan hoeft te hebben. Toch herkennen veel alleengeboren tweelingen een sterke gevoeligheid rondom afscheid, alleen zijn en verlaten worden. Denk bijvoorbeeld aan een partner die een paar dagen weggaat, een vriendin die verhuist, een kind dat uit huis gaat of een collega met wie je jarenlang hebt samengewerkt en die een andere baan krijgt.

In de meeste gevallen weet je rationeel prima dat er niets ernstigs gebeurt en kan je reactie je toch verbazen. Het afscheid voelt groter dan het moment zelf en dat kan ervoor zorgen dat je manieren ontwikkelt om afscheid zoveel mogelijk te voorkomen.
Je blijft bijvoorbeeld langer in een relatie dan goed voor je is of je houdt contact met mensen terwijl de verbinding eigenlijk allang voorbij is. En mogelijk herken jij het van jezelf dat je het moeilijk vindt om spullen weg te doen of een bepaalde levensfase af te sluiten.

Of je doet precies het tegenovergestelde! je voorkomt dat je je verlaten voelt en vertrekt zelf als eerste. Want als jij degene bent die weggaat, hoef je misschien minder te voelen hoe het is wanneer iemand jóú achterlaat. Beide bewegingen lijken heel verschillend, maar kunnen uit hetzelfde verlangen voortkomen: voorkomen dat je opnieuw die pijn van afscheid hoeft te voelen.

Vasthouden beschermt je, maar houdt je soms ook tegen

Vasthouden is niet per definitie verkeerd. We hechten ons aan mensen, plekken, herinneringen en gewoontes omdat ze betekenis voor ons hebben. Dat hoort bij gewoon mens zijn. Maar soms houden we niet meer vast vanuit liefde. We houden bijvoorbeeld vast vanuit angst. Blijf je in een baan die allang niet meer bij je past omdat je niet weet wat ervoor in de plaats komt. Je blijft beschikbaar voor iemand met wie je eigenlijk geen verbinding meer voelt. Of je blijft jezelf zien als degene die je tien jaar geleden was, terwijl je allang veranderd bent.
Het is niet zo dat je daar werkelijk in wilt blijven. Nee. Het is vaak veel meer omdat het bekende veiliger voelt dan de lege plek die ontstaat wannéér je loslaat.
En precies daar wordt afscheid interessant, want wat als die lege plek niet alleen een teken is van wat je kwijt bent? Wat als die lege plek óók ruimte is?

Afscheid hoort bij leven

Hoe meer je leeft, hoe vaker je afscheid zult nemen. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar kijk eens naar je eigen leven. Een kind wordt geboren en wordt uiteindelijk volwassen. Je begint ergens aan en op een dag rond je het af. In je leven ontmoet je mensen die een tijdje met je meelopen en daarna weer een andere richting kiezen. Je verandert van werk, verhuist, ontwikkelt jezelf en groeit soms uit oude vriendschappen, overtuigingen en dromen.
Zelfs van versies van jezelf neem je afscheid. Dat betekent niet dat wat er was niet waardevol was. Juist niet! Afscheid bestaat omdat iets betekenis heeft gehad maar werkelijk leven vraagt ook dat je niet alles wat ooit belangrijk voor je was voor altijd probeert vast te houden.
Soms mag iets klaar zijn en ja, daarna kan het even pijn doen en leeg voelen. Maar leegte en gemis zijn niet hetzelfde.

Gemis kijkt naar wat er niet meer is. Ruimte vraagt wat er nu mogelijk wordt.

Dat verschil vind ik belangrijk, zeker voor een alleengeboren tweeling. Want wanneer iedere lege plek onbewust voelt als verlies, is de neiging groot om hem zo snel mogelijk weer op te vullen. Hierbij kun je denken aan opvullen met een relatie, met zorgen voor een ander, met werk, met blijven zoeken of simpelweg door vast te houden aan iets waarvan je diep van binnen al weet dat het voorbij is.

Maar wat nou als je die ruimte helemaal niet onmiddellijk hoeft op te vullen? Hoe zou het zijn als je er eerst eens contact mee maakt en er gewoon in gaat staan om daarbij jezelf af te vragen: Nu dit er niet meer is, wat wil ík dan?

Je bent meer dan wat je bent verloren

En hier zit voor mij nog een andere laag onder want wanneer je ontdekt dat je een alleengeboren tweeling bent, kunnen ineens heel veel puzzelstukjes op hun plek vallen. Gevoelens, gedrag en patronen die je nooit goed kon verklaren, krijgen een andere betekenis. Dat kan enorm veel rust en herkenning geven maar er kan ook een moment komen waarop je afscheid mag nemen van het idee dat alles in jouw leven nog om dat oorspronkelijke verlies hoeft te draaien.

Je bent een alleengeboren tweeling maar je bent óók zoveel meer. Je hebt talenten, verlangens, dromen en eigenschappen die helemaal van jou zijn. Er is een leven dat niet alleen gevormd wordt door wie je ooit bent verloren, maar vooral door wie jij vandaag bent en wie je nog wilt worden. Misschien betekent loslaten daarom soms ook afscheid nemen van een versie van jezelf.
Van degene die altijd voor anderen klaarstaat en die zichzelf klein houdt. Of degene die bang is om alleen te zijn en blijft zoeken naar verklaringen of zelfs van degene die zichzelf vooral is gaan bekijken door de bril van het alleengeboren tweeling zijn.

Dit afscheid nemen betekent niet dat je jouw start van je leven moet vergeten! Je hoeft niets weg te duwen of achter je te laten alsof het nooit heeft bestaan. Maar je mag wel besluiten dat jouw verleden niet langer bepaalt hoeveel ruimte jij vandaag inneemt.

Wat ontstaat er als je niet meteen iets nieuws vastpakt?

Dat is vaak het spannende stuk want afscheid nemen van iets ouds betekent niet dat je onmiddellijk weet wat ervoor in de plaats komt.

Misschien herken je dat wel. Je weet dat een baan niet meer bij je past, maar je weet nog niet wat je dan wél wilt. Je voelt dat een relatie of vriendschap veranderd is, maar hebt geen idee hoe je leven eruitziet zonder die verbinding. Of je merkt dat een oude rol niet meer past, maar de nieuwe versie van jezelf voelt nog onbekend.

Juist die tussenruimte vinden we vaak ongemakkelijk. Het oude klopt niet meer en het nieuwe is er nog niet. Ik vergeleek het wel eens met een oude en nieuwe jas. De oude is ‘op’ en voelt als een tweede huid terwijl de nieuwe nog niet lekker zit. Onze eerste neiging is dan vaak om iets te dóén. Een beslissing nemen of een oplossing zoeken. Van alles om de leegte te vullen. Maar misschien hoeft dat helemaal niet.
Wat nu als die tussenruimte juist een plek is waar je even niets hoeft te weten? Een plek of moment waar je kunt ontdekken wat van jou is als je niet automatisch reageert vanuit angst, gemis of de behoefte om vast te houden.

Daar ontstaat de ruimte om opnieuw te voelen waar jij energie van krijgt en blij van wordt. Waar je ontdekt wat bij jou past, omdat je voelt dat dit iets is wat jij wilt in plaats van dat opvoeding of school dit hebben bepaald. Vraag jij jezelf wel eens af waar jij naar verlangt?
En welke keuzes je zou maken als je niet bang hoefde te zijn voor wat je daarmee achterlaat?

Dat is voor mij de beweging naar Leven. Niet dat je blijft wachten totdat je nooit meer verdriet hebt of totdat ieder oud patroon verdwenen is. Maar steeds beter voelen wat van jou is en jezelf toestaan daar ook naar te handelen.

Loslaten betekent niet dat je niet meer mag missen

Misschien is dat wel één van de grootste misverstanden rondom afscheid. We denken soms dat we iets pas werkelijk hebben losgelaten wanneer het geen pijn meer doet maar volgens mij werkt het niet zo.

Ik kan straks mijn dochter uitzwaaien en haar de dag erna ontzettend missen maar dat betekent niet dat ik haar niet kan loslaten. Het betekent dat ik van haar houd. Ik kan tegelijkertijd verdriet voelen omdat ze weg is én blij zijn dat zij teruggaat naar haar eigen leven. Die gevoelens mogen, en kunnen, naast elkaar bestaan. En dat geldt voor veel meer vormen van afscheid.

Je kunt iemand missen en toch weten dat de relatie voorbij is. Je kunt met warmte terugdenken aan een periode in je leven en tegelijkertijd weten dat je daar niet meer thuishoort. Zo kun je ook verdriet hebben om wat je verloren bent en tóch nieuwsgierig zijn naar wat er nog voor je ligt.
Loslaten betekent niet dat je niets meer voelt. Het betekent misschien juist dat je alles durft te voelen, zonder dat het gevoel bepaalt dat je terug moet naar wat was.

Van gemis naar ruimte

Voor een alleengeboren tweeling kan dat een enorme beweging zijn, want waar een lege plek vroeger misschien onmiddellijk voelde als gemis, kan er langzaam een andere ervaring ontstaan.

Ruimte.

Ruimte betekent niet dat je vergeten bent wie of wat er ooit was. Het betekent dat je niet meer iedere lege plek hoeft te vullen met wat je verloren bent en dat je jezelf mag toestaan om vooruit te kijken. Om nieuwe mensen te ontmoeten, andere keuzes te maken, iets af te sluiten, om opnieuw te beginnen. Maar ook om plezier te hebben, nieuwsgierig te zijn en te ontdekken wie jij bent wanneer je niet langer alleen bezig bent met vasthouden.

Dat is geen verraad aan wat er was. Dat is leven.

Misschien mag er iets eindigen

September vind ik daar eigenlijk een prachtige maand voor. De zomer loopt langzaam ten einde, de lange avonden worden korter. Vakanties zijn voorbij en voor veel mensen begint het gewone ritme weer.

Je kunt dan met weemoed blijven kijken naar wat achter je ligt. Of je kunt voelen wat dit nieuwe seizoen met zich meebrengt. Misschien is er iets waar jij deze zomer ongemerkt uit bent gegroeid. Een gewoonte, een overtuiging, een verwachting of een rol die je al veel te lang vervult. Misschien weet je al heel lang dat iets niet meer bij je past, maar houd je het nog vast omdat je bang bent voor de ruimte die ontstaat wanneer je het loslaat.
Dan wil ik je uitnodigen om jezelf niet alleen af te vragen: Wat moet ik loslaten?

Maar vooral: Waar wil ik ruimte voor maken?

Want afscheid gaat niet alleen over wat achter je ligt, het gaat ook over wat vóór je ligt en misschien is dat wel de beweging die je als alleengeboren tweeling uiteindelijk mag maken.

Je hoeft het gemis niet uit te wissen. Je hoeft niet te doen alsof afscheid geen pijn doet en je hoeft niemand te vergeten. Maar je mag wel je gezicht naar het leven keren. Met alles wat is geweest en alles wat je hebt verloren.
Met alle ruimte en tijd die er nog is voor wat van jou mag worden.

Van gemis naar rust naar leven betekent voor mij dan ook niet dat het gemis verdwijnt. Het betekent dat er naast dat gemis steeds meer plek komt voor iets anders.

Voor jou.

Aranka Reeuwijk

Ps. Voel je naar aanleiding van dit blog dat je hier voor jezelf naar wilt kijken? Laten we een GRL routegesprek plannen.